Loading...
2020

Muzej „Ras“ u Novom Pazaru

Početkom 1953. godine formiran je Gradski muzej, koji je pod tim imenom radio u iznajmljenim prostorijama do kraja 1957. godine kada je promenio ime u Raški muzej, koji je 1969. godine dobio zgradu, u kojoj se i danas nalazi. Muzej je 1971. godine promenio ime u Zavičajni muzej, a za direktora je imenovan Ejup Mušović. Naredne, 1972. godine, urađena je rekonstrukcija dobijene zgrade, a 28. novembra 1973. godine Muzej je zvanično otvoren za javnost. Današnji naziv Muzej „Ras“ u Novom Pazaru, dobio je 1. januara 1987. godine.

Bensilah - kožni pojas, Muzej Ras u Novom Pazaru
Bensilah, kožni pojas

U svom višedecenijskom delovanju Muzej „Ras“ svrstao se u red najznačajnijih institucija u unutrašnjosti Srbije, razvijajući sve oblike muzeološkog rada. Tokom vremena od skromne zbirke prerastao je u muzej kompleksnog tipa koji obuhvata sve oblasti ljudskog delovanja, od istorije, preko arheologije, numizmatike, etnologije, primenjene umetnosti do savremenog likovnog stvaralaštva. I pored nedovoljnog broja zaposlenih stručnjaka i skučenog prostora, Muzej „Ras“ u Novom Pazaru izrastao je u stručnu ustanovu sa širokim opsegom aktivnosti i ostvarenom saradnjom sa brojnim srodnim institucijama sa prostora eks Jugoslavije, a posebno iz Srbije. Organizator je i zavidnog broja naučnih i stručnih skupova. Početkom devedesetih godina 20. veka, kada je muzejska aktivnost bila na najvišem nivou, kada je Muzej trebalo da dobije veći i namenski prostor, usledila je višegodišnja društvena i ekonomska kriza. Istraživanja su gotovo prestala, a u besaprici sve teže je bilo organizovati i ostale vidove aktivnosti.

Dževahir kutija za nakit, nanule i tepeluk, 19. vek, Muzej Ras u Novom Pazaru
Dževahir kutija za nakit, nanule i tepeluk, 19. vek

Zahvaljujući donatorima, ali i Opštini Novi Pazar i Ministarstvu kulture Srbije, tokom 2003-2004. godine urađena je opsežna rekonstrukcija muzejske zgrade, urađena nova stalna postavka koju pratiti i Monografija Muzeja.

Muzej “Ras” u Novom Pazaru svojom delatnošću pokriva teritoriju opština Novi Pazar, Tutin i Sjenica i nalazi se u samom jugozapadnom uglu Srbije. Pored rada iz domena osnovne delatnosti, Muzej je bio jedan od organizatora ili suorganizator svih istraživanja na području opština Novi Pazar, Sjenica i Tutin. Posle upisa Starog Rasa sa Sopoćanima u Listu svetske kulturne i prirodne baštine UNESKO-a, 1979. godine, Muzej je bio uključen u istraživanja velikog broja lokaliteta, iz različitih vremenskih perioda, od paleolita do onih iz 18-19. veka. Kako je novopazarski kraj kolevka prve srpske države i pismenosti i u srednjem veku igrao je izuzetno značajnu političku, ali i kulturno-istorijsku ulogu, to je razumljivo što se najveći broj lokaliteta odnosi na srednji vek. Rezultati multidisciplinarnih istraživanja su, uglavnom, objavljeni, dok je arheološki materijal izložen u Muzeju.

Deo postavke arheološkog odeljenja Muzej Ras u Novom Pazaru,
Deo postavke arheološkog odeljenja

Stalna postavka Muzeja "Ras" u Novom Pazaru


            U Muzeju je, zavidnim brojem eksponata, predstavljena i istorija samog Novog Pazara, koji se prvi put pominje u jednom dubrovačkom dokumentu iz 1461. godine, a osnovao ga je turski krajišnik Isa-beg Ishaković. On je na levoj obali Raške zatečenu crkvu pretvorio u džamiju, podigao hamam i veći broj dućana. Srednjovekovno Trgovište je postalo Eski bazar, a novo mesto za trgovinu nazvano je Jeni bazar, tj. Novi trg.

            Numizmatička zbirka Muzeja „Ras“ broji oko 1000 primeraka metalnog i papirnog novca koji pripada vremenskom rasponu od XVII do pedesetih godina XX veka. Skromni fond zbirke Likovne umetnosti obogaćen je otkupom 31 crteža i dve grafike, slikara i grafičara Ljubomira Ivanovića, sa motivima Novog Pazara i Sjenice, rađenih 1935/36. godine.

Eksponat, Muzej Ras, Novi Pazar

            Zbirka primenjene umetnosti obuhvata vremenski period od XVII do prve polovine XX veka i čine je, uglavnom, kujundžijski i kazandžijski proizvodi: nakit, ukrasno posuđe, religiozni predmeti, zidni i džepni satovi. Specifičnost područja, način života i etnička šarolikost, uticale su i na karakteristike predmeta u Etnografskom odeljenju. Tokom 17. veka Novi Pazar, zahvaljujući pre svega razvoju trgovine i zanatstva, doživljava snažan uspon. Najveću pažnju privlače proizvodi terzija, čiji se proizvodi izdvajaju lepotom izrade, motivima i bogatstvom zlatoveza.

Orijentalni rukopisi, Muzej Ras, Novi Pazar
Orijentalni rukopisi

            Muzej je 1977. godine pokrenuo svoju godišnju publikaciju „Novopazarski zbornik“ i zaključno sa 2019. godinom, iz štampe su izašla 42 broja. Muzej je izdavač i 20 knjiga i na desetine kataloga izložbi.

Muzej „Ras“ u Novom Pazaru predstavlja vitalnu ustanovu koja je svojim radom, rezultatima i entuzijazmom, dala puni doprinos u vrednovanju kulturne baštine područja na kom obavlja svoju delatnost.

Posebni programi

Za posetioce Muzeja „Ras“, tokom trajanja manifestacije "Muzeji za 10", ulaz će biti besplatan u periodu od 08 do 18 časova.

„Muzej u očima mladih“ - predstavljanje Muzeja „Ras“

09., 11. i 13. novembar, početak oko 12 časova.

„Muzej u očima mladih“ - predstavljanje Muzeja „Ras“ od strane posetilaca video zapisom praćenim pričom o njihovim utiscima kroz kontakt sa kulturnim dobrima.

Prilog kustosa o određenim muzejskim eksponatima

10., 11. i 12. novembar 2020. početak oko 11 časova.

Okrugli sto „Novi Pazar- susret kultura“ virtuelna zoom konferencija

14. 11. 2020. 12 časova u okviru obeležavanja Evropske noći muzeja.

Adresa: Stefana Nemanje 20, Novi Pazar
Sajt: Muzej "Ras"

Osnivači